Prawo zamówień publicznych

Pewna znajoma udostępniła na swoim profilu informację o wyniku kontroli przeprowadzonej przez NIK w olsztyńskim Oddziale GDDKiA.

Sam bym pewnie do tej informacji nie dotarł, gdyż od kilku lat staram sie nie czytać raportów NIK.

Po prostu nie mam ochoty się bezsilnie wściekać.

Z racji moich związków z Olsztynem wystąpienie pokontrolne przeczytałem.

Bez obaw. Nie będę Ci zawracał głowy streszczeniem trzydziestostronnicowego dokumentu. NIK skontrolowała zamówienia (przygotowanie, przeprowadzenie i realizację) na dyżury w ramach ZUD (zimowe utrzymanie dróg) i PID (punkt informacji drogowej). „Najwyższa Izba Kontroli ocenia negatywnie działalność kontrolowanej jednostki w zbadanym zakresie.”

Ot i całe streszczenie.

Lektura raportu skłania do kilku refleksji:

1. NIK wytknęła dyrekcji coś, co podnosiliśmy z Robertem na naszym blogu – bezmyślne parcie na outsourcing.

Na czym tu polegała bezmyślność? Na „nieprzeprowadzeniu przez Oddział szczegółowych wyliczeń i analiz dotyczących ekonomicznego i organizacyjnego uzasadnienia zlecania dyżurów ZUD i PID podmiotom zewnętrznym„. Nie do pomyślenia jest, by takie wyliczenia sporządzać dopiero na życzenie kontrolującego!

2. Raport ujawnia niedbalstwo osób działających po stronie zamawiającego.

Pięciu pracowników złożyło nieprawdziwe oświadczenia z art. 17 ust. 2 PZP. Jak się tłumaczyli? „Przeoczeniem i rutynowym podpisaniem druku ww. oświadczenia bez analizowania jego treści„, „podpisaniem mechanicznym bez świadomości, iż dane w nim zawarte dotyczą lat ubiegłych„.

No jasne, przecież oni nie składali oświadczeń, tylko podpisali dokument. 🙂

Pani Naczelnik Wydziału Dróg była jednocześnie członkiem zarządu jednego z wykonawców. Według dokumentów, Pani Naczelnik m.in. szacowała wartość zamówienia. Była tez wskazana w SIWZ jako osoba upoważniona do kontaktów z wykonawcami.

Ta Pani w ogóle nie złożyła oświadczenia. Jak się tłumaczyła? „Wyjaśniła, że to nie ona ustaliła wartość zamówienia, a jedynie podpisała wniosek o udzielenie zamówienia publicznego.” Nie muszę dodawać, iż zeznała też, że nie wykonywała żadnych czynności jako osoba wskazana do kontaktów.

Czyli znowu – papier swoje, a rzeczywistość swoje.

A nie powinno być tak, że dokument dokumentuje rzeczywistość?

3. Zamawiający zupełnie pogubili się w wymogu dysponowania ludźmi (potencjalnymi dyżurnymi).

Z jednej strony nie sformułowali warunku kadrowego, ale z drugiej strony wprowadzili rozmowę kwalifikacyjną i test w zakresie wiedzy oraz sprawdzian umiejętności praktycznych tych osób.

Z trzeciej strony test ów miał być przeprowadzony już po wyborze oferty najkorzystniejszej, ale przed zawarciem umowy.

Inspektorzy słusznie stwierdzili, że taka procedura jest sprzeczna z ustawą i rozporządzeniem o dokumentach.

Linia obrony zamawiającego świadczy o jego przerażającej niekompetencji w zakresie prawa zamówień publicznych. Otóż powołał się on na zwrot „w szczególności” z § 6 rozporządzenia o dokumentach, podkreślając przy tym, że test  miał służyć potwierdzeniu warunku w zakresie potencjału kadrowego.

Szkoda, że zamawiający dopiero od kontrolerów NIK dowiedział się, że o ile katalog dokumentów przedmiotowych (czyli ten z § 6) istotnie jest otwarty, o tyle katalog dokumentów podmiotowych jest zamknięty i nie ma w nim „testów”, ani „sprawdzianów”.

Z raportu wyłania się obraz nędzy i rozpaczy, zbliżony do sienkiewiczowskiej wizji naszego państwa (i nie myślę tu o Henryku-Nobliście, tylko o jego prawnuku Bartłomieju-Ministrze).

W tej ciemności dostrzeżmy jednak iskierkę: zamawiający postanowił urzeczywistnić warunek kadrowy. Nie chodziło mu o papier dołączony do oferty (wszak sam wie, czym jest papier :)), ale o żywych ludzi, dyżurnych z krwi i kości, z wiedzą i kompetencją sprawdzoną przez specjalistów z Dyrekcji.

Piękna idea. Wyrażałem już na tym blogu pogląd o bezużyteczności warunków udziału w postępowaniu.

Co więcej, idea ta jest realna w obecnych warunkach prawnych! Trzeba ją tylko umieć wdrożyć.

Z raportu NIK niewiele wyniknie: może jakieś konsekwencje służbowe, pewnie przyszłe przetargi na ZUD i PIT w olsztyńskim oddziale będą przeprowadzone już bez tych nieprawidłowości.

Ale szczerze wątpię, by wnioski z tej kontroli rozszerzyły się na inne postępowania, na inne oddziały, na innych zamawiających, może na prawodawców.

Zresztą zaraz i tak zapomnimy o całej sprawie i za pięć lat, ktoś znowu sporządzi bardzo podobny raport, a ktoś inny napisze bardzo podobny komentarz.

NIK sprawdza… karawana jedzie dalej.

W Wigilię na stronie UZP ukazało się zaproszenie do zgłaszania uwag do projektu Jednolitego Europejskiego Dokumentu Zamówienia.

Idea tego wynalazku została wpisana do nowej dyrektywy klasycznej (art. 59) i opracowanie formularza przez Komisję Europejską było wyłącznie kwestią czasu.

Nazwa jest trochę dziwaczna, podobnie jak skrót (JEDZ – choć nie występuje on w tekście dyrektywy). Lepiej to wygląda w językach angielskim (European Single Procurement Document – ESPD) czy francuskim (Document unique de marché européen – DUME).

Nie wykluczam, że skrót angielski przyjmie się u nas na takiej zasadzie jak słynne TED lub CPV. Póki co pozwól jednak, że zostanę przy polskiej wersji.

Czym jest ów JEDZ?

Otóż jest to formularz, który – jak już wspomniałem – przygotowuje Komisja Europejska.

Jego wersję krajową wzbogaci skromny szlif odnoszący się do krajowych regulacji, na które pozwala prawo unijne i wytyczne, które mają opracować władze krajowe.

Taki formularz zostanie najpierw wypełniony przez zamawiającego, który dostosuje go do konkretnego postępowania, wpisując np. dane (swoje i postępowania) oraz (to najważniejsze!) podstawy wykluczenia, czyli to co dziś stoi w art 24 jak też kryteria kwalifikacji, znane u nas pod nazwą warunków udziału w postępowaniu (te z art 22 PZP).

Tak przygotowany druczek będzie stanowił część dokumentacji postępowania. Zainteresowany wykonawca wypełni go i dołączy do oferty.

Porównując JEDZ z dzisiejszymi realiami, dokument ten zastąpi oświadczenie z art 22 i 24 oraz wykazy (robót, ludzi, sprzętu).

Gdzie tu nowość?

Otóż JEDZowi nie będą towarzyszyły dokumenty (KRS, KRK, ZUS, koncesje, referencje, informacje SKOKów, polisy itd.).

Zamawiający zażąda ich dopiero od wykonawcy, któremu zamierza udzielić zamówienia.

Chociaż – jeżeli tego będzie wymagało dobro postępowania – zamawiający będzie mógł zażądać tych dokumentów od każdego oferenta – innymi słowy: będzie on mógł powiedzieć: sprawdzam!

JEDZ (a w zasadzie – wykonawca) będzie mógł odsyłać do dokumentów elektronicznych dostępnych online.

Poza tym jeden JEDZ może być użyty wielokrotnie, o ile informacje w nim zawarte są nadal aktualne.

Ważne! JEDZ jest elementem dyrektywy, więc będzie obowiązywał polskich zamawiających w postępowaniach unijnych. Warto jednak zastanowić się nad opracowaniem wersji na potrzeby postępowań o wartości do progów unijnych. Solidnie przygotowany „krajowy dokument zamówienia” (copyright: Maciej Lubiszewski 🙂 ) nie byłby złym rozwiązaniem.

PS.

Na zaproszenie UZP odpowiedziałem. Kilka uwag przygotowałem i wysłałem e-mailem – zobaczymy jaki będzie efekt tych konsultacji.

Kilka dni temu wysłałem do red. Kiełbasińskiego tekst poświęcony art 91 ust 4 i 5 PZP, czyli mechanizmom „ratowania” postępowania w sytuacji, gdy dwie oferty (lub więcej) pretendują do miana najkorzystniejszej, ponieważ uzyskały tę samą liczbę punktów.

Tekst ten ukazał się na portalu wyborcza.biz – o tutaj.

Jeżeli masz jakieś uwagi i zechcesz podzielić się nimi, zapraszam do kontaktu ze mną via blog.